Het Oordeel van Cambyses

Het Oordeel van koning Cambyses over zijn onrechtvaardige en corrupte rechter Sisamnes, Perzië, 500 jaar voor Christus

 

subpagina van  www.deregentegenhouden.nl  over Misstanden bij de Stichting Eduvier Onderwijsgroep of diens rechtsvoorganger, misstanden in het Onderwijs, en de Jeugdzorg, en bij de Rechtspraak

De onrechtvaardige rechter Sisamnes

In 1498 voltooide de schilder Gerard David de twee panelen van het tweeluik ('diptiek') die dit gerechtigheidstafereel 'Het Oordeel van Cambyses' voorstellen, voor de Brugse kamer der schepenen.

'Het Oordeel van Cambyses' (tweeluik) door Gerard David, 1498
 Op het rechterpaneel wordt rechter Sisamnes levend gevild

Cambyses liet om een voorbeeld te stellen en zijn macht te onderstrepen de huid van rechter Sisamnes opspannen boven de zetel van de gedode rechter Sisamnes. Vervolgens wees hij de zoon van Sisamnes, Otanes, aan om zijn vader op te volgen, en op de zetel van zijn vader plaats te nemen. Zo werd de zoon op indringende wijze er op attent gemaakt wat hem te wachten stond als hij zich schuldig zou maken aan corruptie en onrechtvaardig oordelen.

In de vijftiende eeuw was levend villen een nog toegepaste straf. Het was ook gebruikelijk om schepenkamers, waar recht werd gesproken, te verfraaien met moraliserende voorstellingen over rechtspraak. Daartoe behoorden onder andere 'Het Laatste Oordeel' en 'Het Oordeel van Salomo' (zie onderaan deze pagina).

'De Aanhouding van Sisamnes'
Het linkerpaneel van het tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' door Gerard David 1498 geschilderd
In de achtergrond zijn onder een luifeltje twee figuren te zien, hier neemt rechter
Sisamnes steekpenningen of 'smerig' geld aan.

Koning Cambyses in de mantel met witte nerts telt op zijn vingers de gemaakte fouten van zijn rechter Sisamnes af. Sisamnes zit in zijn rode mantel nog op zijn 'troon'. Sisamnes is echter al vastgegrepen door een dienaar van de koning.

De tellende vingers van koning Cambyses, de koning somt op, en vertelt aan rechter Sisamnes hoe hij tot zijn oordeel is gekomen. Het liefst zou de koning willen zelf eigenhandig de rechter levend te villen. "Ik kan die man wel villen", "Ik zou hem de huid wel willen afstropen", moet hij gedacht hebben, tijdens de vorming van zijn besluit.

De steekpenningen of het 'smérige' geld worden overhandigd aan rechter Sisamnes (in de rode mantel)

In de achtergrond van het linkerpaneel van het tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' wordt aan rechter Sisamnes
een zak met geld overhandigd, de 'steekpenningen' of het 'smeergeld' ('smerig' of 'het smerige')

De 'Villing'

Het rechterpaneel van het tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' door Gerard David 1498 geschilderd

De Toewijding van de Viller

Het Oordeel van Cambyses, rechter paneel 'The Flaying of Judge Sisamnes' door Gerard David in 1498
We zien de viller aan het werk, hij is toegewijd aan zijn ambt, hij is gecommitteerd aan de zaak, wij zien de ijver waarmee hij te werk gaat.

Het Oordeel van Cambyses, rechter paneel 'The Flaying of Judge Sisamnes' door Gerard David in 1498 geschilderd

Ik beschouw speciaal dit detail van het tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' door Gerard David uit 1498, als een eerbetoon aan mijn vriend en kameraad Graaf Reinier van 't Westeinde van Wulpen tot Zuid-Beveland en Groede.

Het is de verbetenheid waarmee de viller zijn mesje vasthoudt en zijn taak uitvoert. Voor hem is het immers een ere-zaak. Zijn koning ziet toe hoe hij zijn werkzaamheden uitvoert.

Ook zijn we na een lange omweg (Wim Helsen) weer terug bij het begin. Deze site 'www.deregentegenhouden.nl' is immers ontstaan vanwege misstanden in ons tegenwoordige onderwijs, en speciaal de wantoestanden bij de Eduvier Onderwijsgroep in Lelystad, waar we ook Rechters en Rechtbanken en Raads'heren' en Gerechtshoven voorbij hebben zien komen.

Dit detail van het beroemde tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' laat een onderwijssituatie zien van meer dan 2500 jaar geleden. Naast de 'viller' staat een jongen. Hij loopt stage aan het hof van koning Cambyses. Hij helpt mee de onrechtvaardige rechter Sisamnes te fixeren op de tafel, zodat de 'villers' hun werk kunnen doen. De jongen kijkt vanaf meer dan 2500 jaar geleden recht in het oog van de camera van Gerlo Beernink, nu.

Het is de onschuld van de jongen, kind nog, die ons treft.

Het Oordeel van Cambyses, rechter paneel 'The Flaying of Judge Sisamnes' door Gerard David in 1498, het mes van de 'vilder'
Let op de prachtige detaillering van het mesje, zo maakten ze al een mesje in 1498, Gerard David schildert het hier slechts voor ons.

Foto: Gerlo Beernink Photography
Studenten krijgen uitleg over het tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' (geschilderd in 1498 door Gerard David) van
docent Rob Dückers in het Groeningemuseum te Brugge, België 24 mei 2008

Over Gerlo Beernink (Photography)

Gerlo Beernink maakte bovenstaande foto van een onderwijssituatie voor het tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' van Gerard David in het Groeningemuseum te Brugge.

Het begon met koning Cambyses, koning der Perzen, die leefde in de 6de eeuw voor Christus. Hij duldde geen onrecht in zijn koninkrijk en liet aan zijn mensen zien wat nodig is om onrecht uit te bannen. Hij gaf opdracht zijn onrechtvaardige rechter Sisamnes levend te villen.

Vervolgens schilderde Gerard David in 1498 deze les van koning Cambyses op een tweeluik.

In 2008 krijgen studenten uitleg over het tweeluik en vóór het tweeluik 'Het Oordeel van Cambyses' door docent Rob Dückers in het Groeningemuseum te Brugge.

Waar Gerlo Beernink dan de bovenstaande foto van maakt. In zijn foto reizen we in de tijd van 600 vóór Christus, naar 1498, naar 2008.

Op onze reis in de tijd zijn we nu aanbeland in juni 2013 op deze site www.deregentegenhouden.nl , waar het verhaal en de les van 2600 jaar geleden verder gaan omdat onrecht nog steeds welig tiert en nog lang niet is uitgebannen.

He is winner in World Press Photo.

On the lookout for an experienced photographer? Not only making photos, also building concepts, analyzing and translating your ideas into photography:  Gerlo Beernink Photography, Schanspad 7, 5231 NK  's-Hertogenbosch    http://www.gerlo.nl/

Next to being a photographer, he is a teacher in the history of photography and digital photography at the European Centre of Emmerson College Boston.

     Wat trof ik aan in het Rijksmuseum te Amsterdam ...............

Dit glasruitje met daarop de afbeelding 'De rechtspraak van Cambyses' is in het bezit van het Rijksmuseum te Amsterdam. Dit glas is gebrandschilderd door de kunstenaar Dirck Vellert in het jaar 1542. Het ruitje heeft een diameter van 27,9 cm. Op de voorgrond in deze voorstelling wordt het vonnis voltrokken, de beulen zijn bezig de rechter Sisamnes 'uit te kleden'. De hond van Sisamnes wendt zijn kop af. Het beestje kan niet aanzien wat er met zijn baasje gebeurt. Het volk, dat zich verdringt bij het venster, kijkt vol afgrijzen toe.

Dirk Vellert vatte de drie episodes uit het verhaal samen op dit kleine ruitje. We zien Sisamnes vóór, tijdens en na het villen: links staat hij met het hoofd nog deemoedig gebogen tegenover koning Cambyses, die herkenbaar is aan zijn scepter en punthoed. Op de achtergrond links, tenslotte, hangt de afgestroopte huid van Sisamnes opgespannen boven zijn zetel. Otanes, de zoon van rechter Sisamnes heeft zijn plaats ingenomen en weet wat hem te wachten staan, indien ook hij zich schuldig zou maken aan corruptie en onrechtvaardig oordelen.

Over het ruitje loopt een dunne witte lijn, het is een barst in het glas. Dirk Vellert heeft de voorstelling ontworpen en hem ook zelf op het glas geschilderd. Dit was nogal uitzonderlijk. Meestal liet een kunstenaar de uitvoering van zijn ontwerp aan een glasschilder over.

De gewaarschuwde zoon

Links op de achtergrond speelt de laatste episode van het verhaal zich af. Een bedrukte jongeman zit op de zetel van zijn vader, de oneerlijke rechter. Het is Otanes, de zoon van Sisamnes. Hij volgt zijn vader op als rechter. Opdat hij het smadelijke eind van zijn vader niet zal vergeten, is de huid van Sisamnes, met handen, voeten en hoofd, aan zijn stoel opgehangen. De jonge Otanes zal zich zo wel twee keer bedenken voor hij smeergeld aanneemt. En dat is precies de bedoeling van Cambyses, die ten overvloede nog eens wijst op wat er rest van Sisamnes.

Dirk Vellert zette zijn initialen op het muurtje onder het venster. Sommige kunstenaars schreven hun initialen aan elkaar vast of door elkaar heen. Anderen gebruikten een extra herkenningsteken. Dirk Vellert bijvoorbeeld, gaf zijn 'monogram' een sterretje: D*V.

Het verhaal 'Het Oordeel van Cambyses' werd vanaf de 15de eeuw in de Nederlanden veelvuldig gebruikt als waarschuwing tegen corruptie. Waarschijnlijk zat dit glasruitje in een venster van een rechtszaal in een stadhuis. Dergelijke ruimtes werden in de 16de eeuw vaak voorzien van afbeeldingen met een vermanende inslag.

• 'Uit zijn vel springen van woede'  (zeer boos zijn) 
  
   
• 'Iemand het vel over de oren halen'
  
   
• 'Je huid wagen'
  
   
• 'Niet in een goed vel steken'
  
   
• 'Ik zou niet graag in zijn vel steken'  (niet graag in zijn plaats zijn)
  
   
• 'Niet goed in je vel zitten'  (ziek, ongezond zijn)
  
   
• 'In een kwaad vel steken'
  
   
• 'Met huid en haar'
  
   
• 'Je huid zo duur mogelijk verkopen'
  
   
• 'Iemand villen'  (iemand teveel laten betalen, iemand afpersen)
  
   
• 'Ik kan dat mensch wel villen'  (sprak Gerard David (1460-1523) over zijn buurvrouw op wie hij erg boos was en aan wie hij een erge hekel had, en wat de directe aanleiding werd om bovenstaand tweeluik over een 'villing' te gaan schilderen)
   
   
• 'Schreeuwen of men levend gevild wordt'
  
   
• ' Het is op een oor na gevild'  (het is bijna klaar, het is bijna achter de rug)
  
   
• ' Hij is vel over been, niets dan vel en been'  (hij is zeer mager)
  
   
• ' Iemand het vel over de oren halen, iemand het vel afstropen'  (hem alles afpersen ofwel iets zeer duur laten betalen)

     Nog een oordeel haal ik uit mijn mars ....................

Het oordeel van koning Salomo ('Salomonsoordeel')

Maar het eigenaardige is dat het er héél dikwijls toch maar één is, die die de zaak heeft verziekt.

Om te laten zien dat bovenstaand spreekwoord zeker niet altijd opgaat, en mensen mee te geven, om voorzichtig te zijn met het gebruik van dit spreekwoord, volgt hier het verhaal van koning Salomon. Het gaat over twee vrouwen en één kind. Beide vrouwen beweren de moeder te zijn van dit éne kind. En hoewel tegenwoordig niets meer is uitgesloten met allerlei moderne technieken, in de tijd van koning Salomon kon toch maar één van beide vrouwen de moeder zijn van dit éne kind.

Het eerste boek der Koningen Hoofdstuk 3, vers 16-28

16 Kort daarna vroegen twee hoeren bij de koning gehoor. 17 De eerste vrouw vertelde: ‘Staat u mij toe, heer, deze vrouw en ik wonen in hetzelfde huis. In dat huis heb ik in haar bijzijn een kind ter wereld gebracht. 18 Drie dagen later kreeg ook zij een kind. Wij waren daar samen; er was niemand anders in huis, alleen wij tweeën. 19 Maar haar kind is ’s nachts doodgegaan, want zij was erop gaan liggen. 20 Toen is ze midden in de nacht opgestaan en heeft ze mijn kind bij me weggenomen, terwijl ik sliep. Ze nam mijn kind in haar armen en legde mij haar dode kind in de armen. 21 Toen ik de volgende ochtend mijn kind wilde voeden, merkte ik dat het dood was. Maar toen ik het nog eens goed bekeek, zag ik dat het niet het kind was dat ik gebaard had.’ 22 ‘Dat is niet waar!’ zei de andere vrouw. ‘Het levende kind is van mij en het dode van jou.’ ‘Niet waar!’ zei de eerste. ‘Het dode is van jou en het levende van mij.’ Zo bepleitten ze ieder hun zaak bij de koning. 23 De koning nam het woord en zei: ‘De een zegt: “Mijn kind leeft en het jouwe is dood,” en de ander zegt: “Nee! Het dode kind is van jou en het levende van mij.”’ 24 En hij beval: ‘Breng mij een zwaard.’ Er werd hem een zwaard gebracht, 25 en toen zei hij: ‘Hak het levende kind in tweeën en geef hun ieder de helft.’ 26 De echte moeder van het levende kind kon de gedachte dat haar kind iets zou overkomen niet verdragen en riep uit: ‘Nee, heer, ik smeek u, geef het kind aan haar, maar dood het alstublieft niet!’ De ander zei: ‘Als ik het niet krijg, krijg jij het ook niet. Hak het maar doormidden!’ 27 Maar de koning deed de volgende uitspraak: ‘Het zal niet gedood worden. Geef het levende kind aan háár, want zij is de moeder.’ 28 Toen de Israëlieten hoorden welk vonnis de koning had geveld, kregen ze groot ontzag voor hem, want ze begrepen dat hij het recht handhaafde met goddelijke wijsheid.

Uit de 'De Nieuwe Bijbelvertaling'

Nog zo'n schitterend voorbeeld van een veelgebruikt spreekwoord: 'Waar rook is, is vuur'. Ook met dit spreekwoord moet men echter zeer voorzichtig zijn. Heel vaak is er geen rook, maar gaan er geruchten, en geruchten hoeven beslist géén rook te zijn.

Wat is de reden dat men zo makkelijk gebruik maakt van bovenstaande spreekwoorden. Het antwoord is al in de vraag gegeven: gemakkelijk!, gemakzucht.

Mensen hebben hun antwoord al klaar. Je hoeft je er verder niet mee te bemoeien of je in de zaak te verdiepen.

Als je je toch niet bemoeit met de zaak, en je er toch niet in verdiept, hou dan je mond. En doe geen domme uitspraken, spreek geen domme woorden.

Nog even over Don Quichot de La Mancha van Miguel de Cervantes

Don Quichot de edelman die vocht tegen windwolens. Aan hem hebben we te danken het prachtige gezegde: 'Vechten tegen windmolens' - een denkbeeldig gevaar bestrijden, of ook: proberen te veranderen wat niet te veranderen is. Ook dit gezegde ligt makkelijk in de mond en wordt te pas en te onpas gebruikt. Echter ik heb meerdere Don Quichots gezien die complete windmolenparken wegvaagden.

Een schitterend voorbeeld van zo een Don Quichot is de heer Paul van Buitenen (geb. 28 mei 1957), Nederlands Europarlementariër. Voordat hij Europarlementariër werd, was hij werkzaam als ambtenaar bij de Europese Commissie. Als klokkerluider was hij in 1999 verantwoordelijk voor de val van de gehele Europese Commissie inclusief onze eigen eurocommissaris Hans van den Broek. Van Buitenen keerde zich openlijk tegen het frauduleuze gedrag van sommige leden van de toenmalige Europese Commissie, die vervolgens in zijn geheel moest aftreden. Van Buitenen werd op non-actief gesteld en overgeplaatst naar een 'ongevaarlijke' functie. Hij schreef een boek over deze zaak, getiteld Strijd voor Europa. Vervolgens richtte hij de partij Europa Transparant op. Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement op 10 juni 2004 haalde deze partij vanuit het niets twee zetels.

Enron bestuur 'aangepakt'

Nu is het bestuur van de heel kleine Eduvier Onderwijsgroep natuurlijk niet te vergelijken met een gigant als Enron. Maar de sinds de Enron bestuursleden Kenneth Lay and Jeffrey Skilling zijn opgepakt en berecht, waait er toch een andere wind door de wereld. 'De jury had zes dagen nodig om tot een oordeel te komen. De rechter zal de straffen vaststellen. Die liegen er naar verwachting niet om. Lay kan maximaal 45 jaar krijgen, Skilling 185 jaar. De twee, die zeggen onschuldig te zijn, gaan tegen de uitspraak in beroep.'

Op 7 juli 2004 werd Lay aangeklaagd door een grand jury. Op 13 januari 2006 na vier en een half jaar van voorbereiding door de openbare aanklagers van de overheid werd Lay schuldig bevonden op 25 mei 2006 aan 10 van de 11 'counts' tegen hem. Omdat iedere 'count' maximaal 5 tot 10 jaar gevangenisstraf behelsde, juridische experts 'said Lay could have faced 20 to 30 years in prison'. Echter, hij stierf tijdens vakantie in Snowmass, Colorado op 5 juli 2006, ongeveer drie en een halve maand voor zijn geplande veroordeling 23 oktober. 'Preliminary autopsy reports state that he died of a heart attack caused by coronary artery disease. As a result of his death, on October 17, 2006 the federal district court judge who presided over the case vacated Lay's conviction.

Onze mevrouw rechter mr Anja Otten-van Holten bestuur Stichting Eduvier Onderwijsgroep en/of diens rechtsvoorganger de Stichting Orthopedagogisch Centrum IJsselmeerpolders (OCIJ) REC-Flevoland spreekt ineens ook over 'Governance' Codes. Hoe bijzonder toch. Maar weet mevrouw rechter mr Anja Otten van Holten wel wat 'Governance' Codes zijn?